☰

รองเท้า ESD ต้องวัดค่าความต้านทานไฟฟ้าหรือไม่

รองเท้า ESD ช่วยควบคุมไฟฟ้าสถิตในโรงงานอิเล็กทรอนิกส์ แต่การมีสัญลักษณ์ ESD ไม่ได้หมายความว่ารองเท้าจะทำงานได้ถูกต้องตลอดอายุการใช้งาน บทความนี้อธิบายความจำเป็นในการวัดค่าความต้านทานไฟฟ้า วิธีตรวจสอบรองเท้าและระบบพื้น ESD เกณฑ์มาตรฐาน และแนวทางปฏิบัติเมื่อทดสอบไม่ผ่าน

รองเท้า ESD ควรวัดค่าความต้านทานไฟฟ้า โดยเฉพาะเมื่อใช้เป็นส่วนหนึ่งของระบบควบคุมไฟฟ้าสถิตในพื้นที่ EPA (ESD Protected Area) เพราะการทดสอบช่วยตรวจสอบว่ารองเท้ายังสามารถเป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางระบายประจุไฟฟ้าสถิตได้ตามข้อกำหนด โดยการประเมินระบบคน–รองเท้า–พื้น ตาม IEC 61340-5-1:2024 และ ANSI/ESD S20.20-2021 ใช้เกณฑ์ความต้านทานรวมต่ำกว่า 1 × 10⁹ โอห์ม และแรงดันไฟฟ้าสถิตที่เกิดบนร่างกายระหว่างการทดสอบเดินต่ำกว่า 100 โวลต์ ทั้งสองเงื่อนไขมีความสำคัญต่อการรับรองประสิทธิภาพของระบบร่วมกัน ไม่ใช่เพียงวัดรองเท้าอย่างเดียว

รองเท้า ESD ต้องวัดค่าความต้านทานไฟฟ้าหรือไม่? วัดอย่างไรให้ถูกต้อง

ในโรงงานผลิตชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ เรามักเห็นพนักงานสวมรองเท้า ESD ก่อนเข้าไปทำงานในพื้นที่ควบคุมไฟฟ้าสถิต บางโรงงานมีเครื่องทดสอบรองเท้าติดตั้งไว้บริเวณทางเข้า พนักงานต้องยืนบนแผ่นทดสอบและรอให้เครื่องแสดงผลผ่านก่อนจึงจะเข้าไปปฏิบัติงานได้

หลายคนอาจสงสัยว่า ในเมื่อรองเท้าผ่านมาตรฐาน ESD มาจากโรงงานผู้ผลิตแล้ว ทำไมจึงต้องนำมาวัดค่าความต้านทานไฟฟ้าอีก และจำเป็นหรือไม่ที่ต้องทดสอบทุกวัน

คำตอบเกี่ยวข้องกับการทำงานของรองเท้า ESD โดยตรง เพราะรองเท้าประเภทนี้ไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อป้องกันไฟฟ้าดูด แต่ช่วยควบคุมการสะสมและระบายประจุไฟฟ้าสถิตจากร่างกายผ่านระบบที่เหมาะสม

แม้รองเท้าจะมีคุณสมบัติ ESD ตั้งแต่วันที่ซื้อ แต่เมื่อใช้งานไปนาน ๆ สิ่งสกปรก ความชื้น การสึกหรอของพื้นรองเท้า หรือการเปลี่ยนแผ่นรองด้านใน อาจส่งผลต่อค่าความต้านทานที่วัดได้

การตรวจสอบอย่างสม่ำเสมอจึงเป็นส่วนหนึ่งของการควบคุมคุณภาพในโรงงาน โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ไวต่อการคายประจุไฟฟ้าสถิต

รองเท้า ESD ต้องวัดค่าความต้านทานไฟฟ้าหรือไม่?

รองเท้า ESD ควรได้รับการทดสอบค่าความต้านทานไฟฟ้าตามแผนควบคุม ESD ของสถานประกอบการ โดยเฉพาะเมื่อใช้ในพื้นที่ ESD Protected Area (EPA) เพื่อยืนยันว่าสามารถช่วยระบายประจุไฟฟ้าสถิตได้อย่างเหมาะสม มาตรฐาน IEC 61340-5-1:2024 และ ANSI/ESD S20.20-2021 กำหนดเกณฑ์สำคัญสำหรับระบบคน–รองเท้า–พื้น ได้แก่ ค่าความต้านทานรวมต่ำกว่า 1 × 10⁹ โอห์ม และแรงดันไฟฟ้าสถิตที่เกิดระหว่างการเดินต่ำกว่า 100 โวลต์ โดยต้องทดสอบตามวิธีมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง

อย่างไรก็ตาม การวัดรองเท้าเพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าระบบป้องกัน ESD ทั้งหมดทำงานได้สมบูรณ์ เพราะพื้น ESD การสัมผัสระหว่างรองเท้ากับพื้น และเส้นทางต่อกราวด์ก็มีผลเช่นกัน

รองเท้า ESD คืออะไร และทำไมต้องควบคุมไฟฟ้าสถิต?

รองเท้า ESD (Electrostatic Discharge Footwear) คือรองเท้าที่ออกแบบมาให้มีคุณสมบัติทางไฟฟ้าเหมาะสำหรับใช้ควบคุมประจุไฟฟ้าสถิตบนร่างกาย

ในชีวิตประจำวัน ร่างกายสามารถสะสมประจุไฟฟ้าสถิตได้จากการเดิน การสัมผัสวัสดุ หรือการเสียดสีระหว่างพื้นผิว

เมื่อประจุสะสมมากพอและเกิดการคายประจุไปยังชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ อาจทำให้ส่วนประกอบภายในเสียหาย หรือเกิดความเสียหายแฝงที่ตรวจพบได้ยากในขั้นตอนแรก

อุตสาหกรรมที่มักมีระบบควบคุม ESD ได้แก่ โรงงานผลิตแผงวงจรอิเล็กทรอนิกส์ สายการประกอบอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ การผลิตชิ้นส่วนเซมิคอนดักเตอร์ และพื้นที่ตรวจสอบหรือซ่อมอุปกรณ์ที่ไวต่อไฟฟ้าสถิต

รองเท้า ESD จึงทำหน้าที่เป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางการระบายประจุจากร่างกายไปยังระบบกราวด์ โดยทั่วไปผ่านพื้น ESD ที่ได้รับการออกแบบอย่างเหมาะสม

สิ่งสำคัญคือ รองเท้า ESD ต้องทำงานร่วมกับองค์ประกอบอื่น ไม่ใช่อาศัยรองเท้าเพียงคู่เดียว

ทำไมรองเท้า ESD ที่ซื้อมาใหม่จึงยังต้องตรวจสอบ?

รองเท้า ESD ที่มีเอกสารรับรองจากผู้ผลิตผ่านการประเมินคุณสมบัติตามเงื่อนไขที่กำหนด แต่ในสถานที่ทำงานจริง สภาพแวดล้อมอาจแตกต่างจากตอนทดสอบ

ตัวอย่างเช่น รองเท้ารุ่นเดียวกัน เมื่อใช้งานร่วมกับพื้น ESD ต่างชนิดกัน อาจให้ผลการวัดค่าความต้านทานรวมแตกต่างกันได้

นอกจากนี้ ยังมีปัจจัยอื่นที่ส่งผลต่อผลทดสอบ ได้แก่

  • พื้นรองเท้าสึกหรอจากการเดินเป็นเวลานาน
  • คราบฝุ่น น้ำมัน หรือสิ่งสกปรกสะสมใต้รองเท้า
  • การเปลี่ยนแผ่นรองเท้าเป็นวัสดุที่ไม่เหมาะกับระบบ ESD
  • ลักษณะการสัมผัสระหว่างเท้ากับรองเท้า
  • พื้น ESD มีคราบเคลือบหรือสิ่งปนเปื้อน
  • ระบบกราวด์หรืออุปกรณ์ทดสอบมีความผิดปกติ

จึงเป็นไปได้ที่รองเท้าจะผ่านการทดสอบจากผู้ผลิต แต่เมื่อนำมาใช้กับพื้นจริงในโรงงาน กลับไม่ผ่านเกณฑ์ที่องค์กรกำหนด

นั่นเป็นเหตุผลว่าทำไมการตรวจสอบจึงไม่ควรสิ้นสุดเพียงแค่ดูสัญลักษณ์ ESD บนรองเท้า

ค่าความต้านทานไฟฟ้าของรองเท้า ESD ต้องอยู่ที่เท่าไร?

นี่เป็นคำถามที่ต้องแยกให้ชัดก่อนว่า เรากำลังวัดรองเท้าเพียงอย่างเดียว หรือกำลังวัดระบบคน–รองเท้า–พื้นร่วมกัน

ตามแนวทางของ IEC 61340-5-1:2024 และ ANSI/ESD S20.20-2021 ระบบควบคุม ESD ที่ใช้รองเท้าและพื้นเป็นเส้นทางกราวด์ของผู้ปฏิบัติงาน มีเกณฑ์สำคัญดังนี้

รายการทดสอบเกณฑ์อ้างอิงสิ่งที่ตรวจสอบ
ความต้านทานของระบบคน–รองเท้า–พื้นต่ำกว่า 1 × 10⁹ Ωความสามารถในการเชื่อมต่อทางไฟฟ้าสู่กราวด์
แรงดันไฟฟ้าสถิตจากการเดินต่ำกว่า 100 Vการเกิดแรงดันบนร่างกายระหว่างเดินตามวิธีทดสอบ
รองเท้าสำหรับควบคุม ESDอ้างอิงเกณฑ์ผลิตภัณฑ์ของมาตรฐานที่ใช้ เช่น ANSI/ESD S20.20-2021 กำหนดต่ำกว่า 1 × 10⁹ Ωคุณสมบัติความต้านทานของรองเท้า
ความถี่ในการตรวจสอบตาม Compliance Verification Planตรวจสอบว่าระบบยังคงเป็นไปตามข้อกำหนด

หมายเหตุ: ค่า 1 × 10⁹ Ω เท่ากับ 1,000,000,000 โอห์ม หรือ 1 GΩ (กิกะโอห์ม) แต่ตัวเลขนี้ไม่ใช่เกณฑ์เดียวที่สามารถนำไปใช้ตัดสินการทดสอบทุกประเภทได้โดยไม่ดูวิธีทดสอบ

สำหรับการทดสอบด้วยเครื่อง ESD Footwear Tester ในโรงงาน ต้องใช้ขอบเขตค่าที่กำหนดไว้ในแผน ESD ขององค์กรและตรงกับวัตถุประสงค์ของเครื่องทดสอบนั้น

ไม่ควรนำค่าเกณฑ์ของรองเท้าเพียงอย่างเดียวไปสรุปแทนผลการทดสอบระบบคน–รองเท้า–พื้นทั้งหมด

ทำไมค่าความต้านทานยิ่งต่ำจึงไม่ได้แปลว่ายิ่งดีเสมอไป?

หน้าที่ของรองเท้า ESD คือช่วยควบคุมไฟฟ้าสถิตโดยสร้างเส้นทางระบายประจุที่เหมาะสม ไม่ใช่ทำให้ความต้านทานต่ำที่สุดเท่าที่จะทำได้

การเลือกช่วงค่าความต้านทานต้องคำนึงถึงการทำงานของระบบ ESD และความปลอดภัยของผู้สวมใส่

ดังนั้น ไม่ควรนำรองเท้าที่มีค่าความต้านทานต่ำมากมาใช้โดยไม่ตรวจสอบว่าเหมาะกับข้อกำหนดของสถานประกอบการหรือไม่

รองเท้า ESD ต้องวัดทุกวันหรือไม่?

สำหรับโรงงานที่มีระบบ ESD Control Program การตรวจสอบรองเท้าก่อนเริ่มงานหรือก่อนเข้าสู่พื้นที่ EPA เป็นแนวปฏิบัติที่พบได้บ่อยและเหมาะกับการควบคุมความเสี่ยง

อย่างไรก็ตาม มาตรฐานไม่ได้กำหนดความถี่เดียวกันสำหรับทุกโรงงานและทุกสถานการณ์

องค์กรต้องกำหนดความถี่ในการตรวจสอบไว้ใน Compliance Verification Plan โดยพิจารณาความเสี่ยงของผลิตภัณฑ์ ความสำคัญของกระบวนการ และโอกาสที่อุปกรณ์ควบคุม ESD จะเสื่อมสภาพระหว่างรอบการตรวจ

ตัวอย่างแนวทางที่สามารถนำไปปรับใช้ได้ ได้แก่

ช่วงเวลาการตรวจสอบที่แนะนำวัตถุประสงค์
ก่อนนำรองเท้ารุ่นใหม่เข้าระบบตรวจคุณสมบัติและความเข้ากันได้กับพื้น ESDรับรองว่ารองเท้าเหมาะกับระบบ
ก่อนเริ่มกะทำงานทดสอบรองเท้าตาม SOPตรวจสอบความพร้อมก่อนใช้งาน
หลังเปลี่ยนแผ่นรองเท้าทดสอบซ้ำตรวจสอบผลกระทบต่อเส้นทางระบายประจุ
หลังพบสิ่งสกปรกหรือความเสียหายตรวจและทดสอบตามความเหมาะสมประเมินความผิดปกติ
หลังเปลี่ยนประเภทพื้น ESDประเมินระบบรองเท้า–พื้นใหม่ตรวจสอบความเข้ากันได้
ตามรอบการตรวจสอบขององค์กรทดสอบตาม Compliance Verification Planยืนยันผลการควบคุมอย่างต่อเนื่อง

สำหรับโรงงานที่มีความเสี่ยงสูง การทดสอบทุกวันหรือทุกครั้งก่อนเข้าพื้นที่ EPA อาจเป็นแนวทางที่เหมาะสม แต่ต้องกำหนดให้ชัดในระเบียบปฏิบัติของสถานประกอบการ

รองเท้า ESD ต้องวัดค่าความต้านทานไฟฟ้า

วัดค่ารองเท้า ESD แบบไหนได้บ้าง?

การตรวจสอบรองเท้า ESD ไม่ได้มีเพียงวิธีเดียว โดยแต่ละวิธีให้ข้อมูลต่างกัน

วิธีทดสอบอุปกรณ์หรือมาตรฐานใช้ตรวจสอบ
ทดสอบรองเท้าเป็นผลิตภัณฑ์IEC 61340-4-3 / ANSI/ESD STM9.1ความต้านทานของรองเท้า
ทดสอบพนักงานขณะสวมรองเท้าESD Footwear Tester ตามวิธีที่องค์กรกำหนดความต่อเนื่องทางไฟฟ้าของระบบคนกับรองเท้า
ทดสอบระบบคน–รองเท้า–พื้นIEC 61340-4-5 / ANSI/ESD STM97.1ความต้านทานรวมของระบบสู่กราวด์
ทดสอบแรงดันจากการเดินIEC 61340-4-5 / ANSI/ESD STM97.2แรงดันไฟฟ้าสถิตที่เกิดขึ้นขณะเดิน

1. การใช้ ESD Footwear Tester

เป็นวิธีที่พบได้ในโรงงานอิเล็กทรอนิกส์ โดยผู้ปฏิบัติงานสวมรองเท้าและยืนบนแผ่นทดสอบ จากนั้นใช้งานเครื่องตามคู่มือ

เครื่องบางรุ่นสามารถแยกผลของรองเท้าซ้ายและขวาได้ ทำให้ตรวจสอบเบื้องต้นได้ว่ารองเท้าข้างใดมีปัญหา

หากเครื่องแสดง PASS หมายความว่าค่าที่ตรวจวัดอยู่ภายในช่วงที่ตั้งไว้สำหรับการทดสอบนั้น

แต่ผล PASS จากเครื่องตรวจรองเท้าไม่ได้เป็นหลักฐานเพียงพอว่าระบบพื้นและรองเท้าในพื้นที่ EPA ผ่านเกณฑ์การทดสอบแรงดันจากการเดินด้วย

2. การวัดระบบคน–รองเท้า–พื้น

การวัดรูปแบบนี้พิจารณาองค์ประกอบหลายส่วนร่วมกัน ตั้งแต่ผู้สวมใส่ ผ่านรองเท้า พื้น ESD ไปจนถึงระบบกราวด์

ข้อดีคือสามารถประเมินผลการทำงานของระบบในสภาพที่ใกล้เคียงการใช้งานจริงมากขึ้น

ตัวอย่างเช่น รองเท้าที่วัดแยกแล้วผ่านเกณฑ์ และพื้น ESD ที่วัดแยกแล้วผ่านเกณฑ์ ก็ยังอาจทำงานร่วมกันได้ไม่เหมาะสมเนื่องจากความต้านทานบริเวณจุดสัมผัสระหว่างพื้นกับรองเท้า

3. การทดสอบแรงดันไฟฟ้าสถิตระหว่างเดิน

หรือ Walking Voltage Test เป็นการทดสอบแรงดันไฟฟ้าสถิตที่เกิดขึ้นบนร่างกายระหว่างเดินด้วยรองเท้าและพื้นตามชุดที่ต้องการประเมิน

วิธีนี้ช่วยตอบคำถามว่า ระบบสามารถควบคุมการเกิดแรงดันไฟฟ้าสถิตจากการเดินได้ตามเกณฑ์ที่กำหนดหรือไม่

เพราะการมีค่าความต้านทานผ่านเกณฑ์เพียงอย่างเดียว ไม่ได้รับประกันว่าแรงดันไฟฟ้าสถิตที่เกิดขึ้นระหว่างเดินจะต่ำตามเกณฑ์เสมอไป

HowTo: 7 ขั้นตอนตรวจสอบรองเท้า ESD ด้วยเครื่องทดสอบ

ขั้นตอนต่อไปนี้เป็นแนวทางสำหรับการตรวจสอบเบื้องต้นด้วย ESD Footwear Tester โดยต้องใช้คู่มือเครื่องและ SOP ของสถานประกอบการประกอบเสมอ

ขั้นตอนที่ 1: ตรวจสอบสภาพรองเท้า

ก่อนทดสอบ ให้ดูว่าพื้นรองเท้ามีสิ่งสกปรกสะสมมากหรือไม่ มีรอยแตก พื้นสึกผิดปกติ หรือมีการเปลี่ยนแผ่นรองด้านในโดยไม่ได้รับอนุมัติหรือเปล่า

หากพบความเสียหายที่กระทบต่อการใช้งาน ควรให้ผู้รับผิดชอบประเมินก่อนใช้ต่อ

ขั้นตอนที่ 2: ตรวจสอบความพร้อมของเครื่อง ESD Tester

ตรวจสอบสถานะเครื่องทดสอบ การตั้งค่าช่วงความต้านทาน และความพร้อมของจุดต่อกราวด์ตามคู่มือ รวมถึงสถานะการสอบเทียบหรือการตรวจสอบความถูกต้องของเครื่อง

หากเครื่องมีข้อผิดพลาดหรือเกินรอบตรวจสอบที่กำหนด ไม่ควรนำผลที่ได้มาใช้รับรองการผ่านโดยไม่ตรวจสอบก่อน

ขั้นตอนที่ 3: สวมรองเท้า ESD ให้ถูกต้อง

สวมรองเท้าทั้งสองข้างให้กระชับตามปกติ และตรวจสอบว่าไม่มีสิ่งแปลกปลอมที่อาจทำให้การสัมผัสระหว่างเท้ากับรองเท้าผิดปกติ

ไม่ควรปรับแต่งรองเท้าหรือถอดแผ่นรองที่เป็นส่วนประกอบสำคัญเพียงเพื่อให้ผ่านการทดสอบ

ขั้นตอนที่ 4: ยืนบนแผ่นทดสอบ

ยืนบนแผ่น Electrode หรือ Footplate ตามตำแหน่งที่เครื่องกำหนด

หากเป็นเครื่องแบบ Dual-Foot Tester ให้จัดเท้าแต่ละข้างให้อยู่ในพื้นที่ทดสอบของตนเอง และปฏิบัติตามวิธีจับแผ่นสัมผัสหรือปุ่มทดสอบตามคู่มือรุ่นนั้น

ขั้นตอนที่ 5: อ่านผลการทดสอบ

เริ่มทดสอบและรอให้เครื่องแสดงผล

โดยทั่วไปเครื่องอาจแสดง PASS, FAIL, HIGH หรือ LOW ขึ้นอยู่กับรุ่นและช่วงค่าที่ตั้งไว้

  • PASS: ผลอยู่ภายในช่วงที่ตั้งสำหรับการทดสอบ
  • HIGH: ความต้านทานสูงกว่าขอบเขตที่กำหนด
  • LOW: ความต้านทานต่ำกว่าขอบเขตที่ตั้งไว้ หากเครื่องมีการตรวจเกณฑ์ด้านล่าง
  • FAIL: ไม่ผ่านเงื่อนไขอย่างน้อยหนึ่งรายการ ซึ่งต้องดูรายละเอียดเพิ่มเติม

ผลที่แสดงต้องแปลความหมายตามเกณฑ์และชนิดการทดสอบขององค์กร

ขั้นตอนที่ 6: ดำเนินการเมื่อทดสอบไม่ผ่าน

หากเครื่องแสดงผลไม่ผ่าน ไม่ควรฝืนเข้าพื้นที่ควบคุม ESD

ให้ตรวจสอบว่าพนักงานใช้งานเครื่องถูกวิธีหรือไม่ พื้นรองเท้ามีสิ่งสกปรกหรือไม่ และเครื่องอยู่ในสภาพพร้อมใช้งานหรือเปล่า

หลังแก้ไขสาเหตุที่ตรวจพบแล้ว ให้ทดสอบซ้ำ หากยังไม่ผ่านควรส่งต่อให้ผู้รับผิดชอบ ESD ตรวจสอบ และพิจารณาเปลี่ยนรองเท้าที่ได้รับการรับรองตามขั้นตอนขององค์กร

ขั้นตอนที่ 7: บันทึกและติดตามผล

บันทึกผลการทดสอบตามระบบของโรงงาน เช่น รหัสพนักงาน วันที่ เวลา ผลของรองเท้าแต่ละข้าง และการดำเนินการเมื่อพบข้อผิดพลาด

ข้อมูลเหล่านี้ช่วยตรวจสอบย้อนหลังได้ว่าปัญหาเกิดซ้ำกับรองเท้ารุ่นใด พนักงานกลุ่มใด หรือเกิดในช่วงเวลาใดมากกว่าปกติ


รองเท้า ESD วัดไม่ผ่าน เกิดจากอะไร?

หากรองเท้าที่เคยผ่านการทดสอบกลับแสดงผลไม่ผ่าน ไม่จำเป็นต้องสรุปว่ารองเท้าเสียทันที เพราะผลทดสอบอาจได้รับผลกระทบจากหลายปัจจัย

ตารางวิเคราะห์สาเหตุที่พบบ่อย

อาการสาเหตุที่อาจเกี่ยวข้องแนวทางตรวจสอบ
ความต้านทานสูงเกินเกณฑ์พื้นรองเท้าสกปรกหรือจุดสัมผัสไม่ดีทำความสะอาดตามคู่มือและทดสอบซ้ำ
รองเท้าใหม่วัดไม่ผ่านรองเท้าไม่เข้ากับข้อกำหนดหรือช่วงตั้งค่าเครื่องตรวจเอกสารรุ่นและค่าที่ตั้ง
ผ่านข้างหนึ่ง ไม่ผ่านอีกข้างรองเท้าข้างหนึ่งมีปัญหาหรือสัมผัสไม่ดีตรวจแยกซ้าย–ขวา
ผลไม่คงที่ตำแหน่งยืน การสัมผัส หรือเครื่องทดสอบผิดปกติตรวจขั้นตอนและสภาพเครื่อง
ผ่านที่เครื่อง แต่ระบบพื้นไม่ผ่านความเข้ากันได้ระหว่างรองเท้ากับพื้นมีปัญหาทดสอบระบบคน–รองเท้า–พื้น
เริ่มไม่ผ่านหลังเปลี่ยนแผ่นรองแผ่นรองใหม่อาจกระทบเส้นทางนำไฟฟ้าตรวจสอบชนิดแผ่นรองและทดสอบใหม่
ผลเปลี่ยนเมื่อสภาพแวดล้อมเปลี่ยนความชื้น อุณหภูมิ หรือสภาพผิวสัมผัสเปลี่ยนบันทึกสภาพแวดล้อมและประเมินร่วมกัน

ข้อควรระวัง: ไม่ควรใช้วิธีทำให้รองเท้าเปียกหรือเติมสารแปลกปลอมเพื่อบังคับให้ค่าความต้านทานผ่าน เพราะอาจทำให้ผลทดสอบไม่น่าเชื่อถือและเพิ่มความเสี่ยงด้านความปลอดภัย

รองเท้า ESD กับรองเท้าป้องกันไฟฟ้าดูดเหมือนกันหรือไม่?

ไม่เหมือนกัน และเป็นเรื่องที่ต้องเข้าใจให้ถูกต้อง

รองเท้า ESD ออกแบบมาเพื่อช่วยควบคุมการคายประจุไฟฟ้าสถิต ส่วนรองเท้าป้องกันอันตรายจากไฟฟ้าช็อตถูกออกแบบเพื่อช่วยลดความเสี่ยงจากการสัมผัสไฟฟ้าภายใต้ข้อกำหนดเฉพาะ

ประเด็นรองเท้า ESDรองเท้าสำหรับป้องกันอันตรายจากไฟฟ้าช็อต
วัตถุประสงค์ควบคุมการสะสมและการระบายไฟฟ้าสถิตช่วยลดความเสี่ยงจากไฟฟ้าช็อต
หลักการมีเส้นทางระบายประจุที่ควบคุมได้ใช้คุณสมบัติฉนวนตามข้อกำหนด
การใช้งานหลักโรงงานอิเล็กทรอนิกส์ พื้นที่ EPAงานที่มีความเสี่ยงทางไฟฟ้าตามการประเมิน
การทดสอบความต้านทานและประสิทธิภาพ ESDการทดสอบตามมาตรฐานป้องกันไฟฟ้าที่เกี่ยวข้อง
ใช้ทดแทนกันได้หรือไม่ไม่ควรใช้แทนรองเท้าป้องกันไฟฟ้าช็อตไม่ควรถือว่าใช้ควบคุม ESD ได้โดยอัตโนมัติ

ดังนั้น พนักงานที่ต้องปฏิบัติงานใกล้อุปกรณ์ไฟฟ้าที่มีความเสี่ยงต่อไฟฟ้าช็อต ไม่ควรนำรองเท้า ESD มาใช้แทนรองเท้าหรืออุปกรณ์ป้องกันไฟฟ้าที่กำหนดไว้สำหรับงานนั้น

รองเท้า ESD ที่ผ่านมาตรฐาน IEC 61340 ยังต้องวัดซ้ำหรือไม่?

ยังควรมีการตรวจสอบตามแผน ESD Control Program ขององค์กร

เพราะผลทดสอบในขั้นตอนการรับรองผลิตภัณฑ์ และผลการตรวจสอบระหว่างใช้งานมีวัตถุประสงค์แตกต่างกัน

การทดสอบตอนคัดเลือกผลิตภัณฑ์ช่วยยืนยันว่ารองเท้าหรือระบบที่เลือกมีคุณสมบัติตรงตามข้อกำหนด ส่วนการตรวจระหว่างใช้งานช่วยยืนยันว่าคุณสมบัติที่ต้องการยังคงอยู่

สำหรับองค์กรที่มีพื้นที่ EPA การจัดทำระบบตรวจสอบที่ชัดเจนจะช่วยลดความเสี่ยงจากการใช้รองเท้าที่เสื่อมสภาพโดยไม่ทราบสาเหตุ

มาตรฐาน ESD ที่ควรรู้

มาตรฐานขอบเขต
IEC 61340-5-1:2024ข้อกำหนดทั่วไปสำหรับระบบควบคุม ESD เพื่อปกป้องอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์
IEC 61340-4-3:2017วิธีทดสอบความต้านทานไฟฟ้าของรองเท้า
IEC 61340-4-5:2018การทดสอบรองเท้าและพื้นร่วมกับผู้สวมใส่
ANSI/ESD S20.20-2021ข้อกำหนดสำหรับการจัดทำระบบควบคุม ESD
ANSI/ESD STM9.1-2022วิธีวัดความต้านทานของรองเท้าและอุปกรณ์กราวด์ที่เท้า
ANSI/ESD STM97.1 / STM97.2วิธีทดสอบความต้านทานระบบคน–รองเท้า–พื้น และแรงดันจากการเดิน
ESD TR53แนวทางการตรวจสอบการปฏิบัติตามข้อกำหนด ESD

องค์กรควรตรวจสอบฉบับมาตรฐานที่ใช้กับระบบของตนเอง รวมถึงข้อกำหนดจากลูกค้าและหน่วยงานรับรอง ก่อนกำหนดค่าทดสอบและความถี่อย่างเป็นทางการ

ตัวอย่างการบันทึกผลทดสอบรองเท้า ESD ในโรงงาน

การบันทึกผลควรทำให้สามารถตรวจสอบย้อนหลังได้ว่าใครเป็นผู้ใช้งานรองเท้า รุ่นใด และผ่านเกณฑ์ที่กำหนดหรือไม่

ตัวอย่างรูปแบบการบันทึก:

วันที่รหัสพนักงานรองเท้าซ้ายรองเท้าขวาผลรวมการดำเนินการ
10/11/2026EMP001PASSPASSPASSอนุญาตเข้าพื้นที่
10/11/2026EMP002PASSFAILFAILตรวจสอบรองเท้าขวา
10/11/2026EMP003FAILFAILFAILส่งตรวจโดยผู้รับผิดชอบ ESD

หมายเหตุ: ข้อมูลในตารางเป็นตัวอย่างสมมติสำหรับแสดงรูปแบบบันทึกผล ไม่ใช่ข้อมูลการทดสอบจริง

หากเครื่องทดสอบสามารถบันทึกค่าความต้านทานเป็นตัวเลขได้ ควรเก็บค่าดังกล่าวพร้อมหน่วยวัด เกณฑ์ที่ตั้ง และหมายเลขเครื่องทดสอบ เพื่อช่วยวิเคราะห์แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงในระยะยาว

สรุป: รองเท้า ESD ต้องวัดค่าความต้านทานไฟฟ้าหรือไม่?

รองเท้า ESD ควรได้รับการตรวจสอบค่าความต้านทานไฟฟ้าตามแผนควบคุม ESD ขององค์กร เพราะคุณสมบัติของรองเท้าสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามการใช้งานและสภาพแวดล้อม

อย่างไรก็ตาม การตรวจสอบไม่ได้มีเพียงการวัดรองเท้าหนึ่งคู่แล้วดูว่าเครื่องแสดง PASS หรือ FAIL เท่านั้น แต่ต้องพิจารณาด้วยว่ารองเท้าทำงานร่วมกับพื้นและระบบกราวด์ได้ตามข้อกำหนดหรือไม่

สำหรับโรงงานที่ใช้รองเท้า ESD ในการควบคุมประจุไฟฟ้าสถิต การตรวจสอบก่อนเริ่มงาน การบันทึกผล และการทดสอบระบบร่วมกันอย่างเหมาะสม เป็นแนวทางที่ช่วยรักษาประสิทธิภาพของ ESD Control Program ได้ในระยะยาว

สิ่งสำคัญที่สุดคือ รองเท้า ESD ไม่ได้มีหน้าที่เพียงระบายไฟฟ้าสถิต แต่ต้องเป็นส่วนหนึ่งของระบบที่ออกแบบ ทดสอบ และดูแลรักษาอย่างถูกต้อง เพื่อช่วยปกป้องชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ที่ไวต่อการคายประจุ


FAQ: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการวัดค่ารองเท้า ESD

1. รองเท้า ESD จำเป็นต้องวัดค่าความต้านทานไฟฟ้าหรือไม่?

ควรตรวจสอบตามแผน ESD ขององค์กร โดยเฉพาะหากใช้รองเท้าเป็นส่วนหนึ่งของระบบกราวด์ของพนักงานในพื้นที่ EPA เพื่อยืนยันว่าคุณสมบัติยังเป็นไปตามเกณฑ์ที่กำหนด

2. รองเท้า ESD ต้องวัดค่าความต้านทานทุกวันไหม?

การทดสอบก่อนเริ่มกะเป็นแนวปฏิบัติที่นิยมใช้ แต่ความถี่ต้องกำหนดตาม Compliance Verification Plan ขององค์กร ไม่ใช่ทุกสถานประกอบการต้องใช้รอบทดสอบเดียวกัน

3. รองเท้า ESD ต้องมีค่าความต้านทานกี่โอห์ม?

สำหรับระบบคน–รองเท้า–พื้น ตาม IEC 61340-5-1:2024 และ ANSI/ESD S20.20-2021 ใช้เกณฑ์ความต้านทานรวมต่ำกว่า 1 × 10⁹ โอห์ม และแรงดันจากการเดินต่ำกว่า 100 โวลต์ โดยต้องใช้วิธีทดสอบที่กำหนด

4. รองเท้า ESD วัดไม่ผ่านเกิดจากอะไร?

อาจเกิดจากสิ่งสกปรกใต้รองเท้า การสัมผัสกับอุปกรณ์ทดสอบไม่เหมาะสม แผ่นรองเท้าไม่เข้ากัน พื้นรองเท้าเสื่อม หรือเครื่องทดสอบและการตั้งค่าเกิดปัญหา

5. รองเท้า ESD ที่มีใบรับรองแล้วต้องทดสอบอีกหรือไม่?

ควรตรวจสอบตามแผนควบคุม ESD เพราะเอกสารรับรองผลิตภัณฑ์ไม่สามารถยืนยันคุณสมบัติของรองเท้าระหว่างใช้งานได้ตลอดเวลา

6. ใช้มัลติมิเตอร์ธรรมดาวัดรองเท้า ESD ได้หรือไม่?

ไม่ควรนำผลจากมัลติมิเตอร์ทั่วไปมาใช้แทนการทดสอบตามมาตรฐาน เพราะเครื่องอาจมีช่วงวัดและแรงดันทดสอบไม่เหมาะกับการวัดความต้านทานสูงของวัสดุ ESD ควรใช้เครื่องมือที่รองรับวิธีทดสอบที่กำหนด

7. รองเท้า ESD กันไฟฟ้าดูดได้หรือไม่?

ไม่ควรถือว่ารองเท้า ESD เป็นรองเท้าป้องกันไฟฟ้าดูด เพราะถูกออกแบบเพื่อควบคุมไฟฟ้าสถิต ไม่ใช่ใช้แทนอุปกรณ์ฉนวนป้องกันอันตรายจากไฟฟ้าช็อต

8. หากรองเท้า ESD ผ่านเครื่อง Tester แล้ว ต้องตรวจสอบพื้น ESD อีกหรือไม่?

ต้องตรวจสอบตามแผนควบคุม ESD เพราะรองเท้าและพื้นต้องทำงานร่วมกัน ผลการทดสอบรองเท้าเพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันประสิทธิภาพของระบบคน–รองเท้า–พื้น

9. เปลี่ยนแผ่นรองเท้า ESD แล้วต้องทดสอบใหม่หรือไม่?

ควรทดสอบใหม่ เพราะแผ่นรองเท้าที่ไม่เหมาะสมอาจส่งผลต่อเส้นทางการระบายประจุจากร่างกายผ่านรองเท้า

10. รองเท้า ESD กับรองเท้า Antistatic เหมือนกันหรือไม่?

ไม่เหมือนกันทั้งหมด รองเท้า Antistatic ที่ผ่านเกณฑ์ความต้านทานตามมาตรฐานรองเท้านิรภัยไม่ได้หมายความว่าจะผ่านข้อกำหนดระบบควบคุม ESD ของโรงงานโดยอัตโนมัติ ต้องตรวจสอบวิธีทดสอบและคุณสมบัติที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม

👉 ดูรายละเอียด ” รองเท้าเซฟตี้ ” ทั้งหมด
👉 สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมผ่าน LINE: @158kbakp ได้ทันที

#รองเท้าESD #รองเท้าเซฟตี้ESD #รองเท้าป้องกันไฟฟ้าสถิต #ค่าความต้านทานไฟฟ้า #เครื่องทดสอบESD #ESDTester #ESDFootwear #ESDProtection #ElectrostaticDischarge #IEC61340 #โรงงานอิเล็กทรอนิกส์ #รองเท้าเซฟตี้ #อุปกรณ์เซฟตี้ #MasterSafety

แหล่งอ้างอิงมาตรฐาน

แชร์:

บทความเพิ่มเติม

รองเท้าเซฟตี้สำหรับงานก่อสร้าง

รองเท้าเซฟตี้หัวคอมโพสิตสำหรับผู้ชาย รุ่นไหนเหมาะกับงานหนัก? เลือกอย่างไรให้ปลอดภัยและใส่สบาย

รองเท้าหัวคอมโพสิตเหมาะกับงานหนักได้ หากรองเท้าผ่านมาตรฐานความปลอดภัยที่เกี่ยวข้อง

รองเท้าเซฟตี้สำหรับงานก่อสร้าง

รองเท้าเซฟตี้หัวคอมโพสิตสำหรับผู้ชาย รุ่นไหนเหมาะกับงานหนัก? เลือกอย่างไรให้ปลอดภัยและใส่สบาย

รองเท้าหัวคอมโพสิตเหมาะกับงานหนักได้ หากรองเท้าผ่านมาตรฐานความปลอดภัยที่เกี่ยวข้อง